Ссылки доступа

Қирғизистоннинг янги ҳукумати 2010 йилги Ўш воқеаларини қайта текшириш ниятида


Қирғизистон президенти Садир Жапаров Миллий хавфсизлик хизматига 2010 йилги Ўш воқеаларини қайта кўриб чиқишни буюрди.

Ўз вақтида халқаро экспертларнинг мустақил комиссияси, Қирғизистон ҳукумати комиссияси ва парламент аъзолари комиссияси Ўш воқеаларини ўрганиб, ўз хулосаларини беришган.

2010 йил 7 апрелда бўлиб ўтган халқ қўзғолони натижасида Президент Қурманбек Бакиев лавозимидан ағдарилиб, Қирғизистон жанубида вақтинча бошпана топди. Ўшда июнь ойида вақтинча ҳукумат ва Бакиев тарафдорлари ўртасидаги сиёсий зиддият туфайли миллатлараро тўқнашувлар бошланди.

Можаро натижасида 500 га яқин одам ҳалок бўлди, минглаб одамлар яраланди ва минглаб уйлар ёниб кетди. Халқаро экспертларнинг мустақил комиссияси можаро «Қирғизистон ҳукуматининг этник-миллатчилик сиёсати маҳсули» деган хулосага келди. Аммо Қирғизистон парламенти ушбу қарордан норози бўлиб, комиссия раиси Киммо Килюненни персона нон грата деб эълон қилди ва унинг Қирғизистонга киришини тақиқлади.

Қирғизистон ҳукумат комиссияси ва парламент комиссияси Ўш воқеаларида Қирғизистондаги бир қатор ўзбек раҳбарларини айбламоқда.

Қирғизистон Президентининг матбуот котиби Айнура Эргешова 2010 йил 2 апрелда Президент Садир Жапаров Миллий хавфсизлик хизматига Ўш воқеаларини кўриб чиқишни топширганини тасдиқлади.

Юзлаб одамлар вафот этди ва минглаб одамлар яраланди. Ушбу тадбирлар бўйича барча материаллар кўриб чиқилади. Ушбу низо бўйича давлат органлари томонидан қабул қилинган қарорлар кўриб чиқилади. Аудиторлик текшируви натижаларига кўра, қонунлар доирасида адолатли ва холисликни сақлаб, тегишли қарорлар қабул қилинади.

Қирғизистонлик ҳуқуқ ҳимоячиси Азиза Абдурасулова Ўш воқеаларини кўриб чиқиш қарорини қўллаб-қувватлайди. Унинг сўзларига кўра, Қирғизистон ҳукумати ва Ўш воқеалари бўйича парламент комиссияси бир томонлама хулоса берган. Абдурасулованинг таъкидлашича, комиссиялар қуролни ким ишлатганлиги, ўлдирилганларнинг миллати ва можаро учун қайси давлат органлари жавобгарлиги каби саволларни жавобсиз қолдирмоқда.

«Агар улар ушбу саволларга жавоб беришга журъат этишса, қўрқмасалар, унда яна тергов қилсинлар.» Бошқа томондан, агар улар яна бир томонлама хулосалар қилсалар, унда буни қилмаслик яхшироқдир, — деди Азиза Абдурасулова.

Таниқли қирғиз давлат ва жамоат арбоби Бахтиёр Фаттоҳов Ўш воқеаларини текшириш бўйича ҳукумат комиссияси раисининг ўринбосари бўлган. 2010 йилда у тергов натижаларини имзолашдан бош тортди ва ҳукумат комиссиясининг хулосаси бир томонлама ва холис бўлганлигини очиқ баён қилди.

Бахтиёр Фаттоҳов Ўш воқеаларидан кейин ноҳақ қамалганларни оқлаш учун қайта тергов ўтказиш керак, деб ҳисоблайди.

Депутат Рискелди Момбеков 2010 йилда ҳокимият тепасига келган Роза Отунбаева бошчилигидаги муваққат ҳукуматни жавобгарликка тортиш учун Президент Садир Жапаров Ўш воқеалари учун жавобгарликни ўз зиммасига олганини айтди.

Расмий маълумотларга кўра, 11 йил олдинги Ўш воқеалари пайтида 442 киши ҳалок бўлган. Ҳалок бўлганларнинг 295 нафари ўзбеклар, 123 нафари қирғизлар. Июнь ойидаги тартибсизликлар пайтида бир рус, бир покистонлик ва бир уйғур ҳам ўлдирилган. Ҳозирга қадар 545 киши 2010 йил июнь воқеалари бўйича жиноий жавобгарликка тортилган. Уларнинг 400 нафари ўзбеклар, 133 нафари қирғизлар ва саккиз нафари бошқа миллат вакиллари.

2010 йил Human Rights Watch ҳисоботида Ўш қирғинида қотиллик учун умрбод қамоқ жазосига маҳкум этилган 30 кишидан 28 нафари ўзбек миллатига мансуб эканлиги аниқланган.

XS
SM
MD
LG