Ссылки доступа

БМТ Туркманистондан судланган туркман журналисти тўғрисида маълумот сўради


Нургельды Халыков (фото издания Turkmen.news)

Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг бир нечта тузилмалари Туркманистон ҳукуматидан судланган туркман журналист Нургелди Халиков ҳақида маълумот сўраган. Бу ҳақда журналист ҳамкорлик қилган Turkmen.news нашри хабар бермоқда.

Нашрнинг таъкидлашича, 2021 йил февраль ойида БМТнинг фикр ва сўз эркинлигини тарғиб қилиш ва ҳимоя қилиш бўйича махсус маърузачиси, ўзбошимчалик билан ҳибсга олиш бўйича ишчи гуруҳ, мажбурий равишда ғойиб бўлиш бўйича ишчи гуруҳ ва вазият бўйича махсус маърузачи Инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари Нургелди Халиков чиқарилган ҳукм тўғрисида Туркманистон ҳукуматига ўн саҳифали хат юборишди. Эслатиб ўтамиз, Turkmen.news мухбири ўтган йили коронавирус пандемияси билан боғлиқ вазиятни баҳолаш учун Туркманистонга келган ЖССТ делегацияси билан суратини юборганидан кейин судланган эди. 26 ёшли журналист 4 йилга озодликдан маҳрум этилди.

Turkmen.news Туркманистон ҳукуматига юборилган мактуб матнидан иқтибос келтиради. Унда Халиковнинг ҳикояси батафсил баён этилган: 2020 йил 12 июлда у дўстларига Инстаграмда жойлаштирилган ЖССТ делегацияси аъзоларининг фотосуратини мустақил журналистларга юборди. Эртаси куни дўсти уни дўстларидан олиб ташлади ва ушбу фотосуратни жўнатганмисиз, деб сўради. Кейин у полиция ва Миллий хавфсизлик вазирлиги билан суҳбатга чақирилди. 26 июль куни Халиков Turkmen.newsга берган интервьюсида, у 2020 йил бошида айтилган 5 000 доллар қарзни тўлашдан бош тортишда айбланаётганини айтди. 15 сентябрда Нургелди 228-модда («фирибгарлик») бўйича тўрт йилга озодликдан маҳрум этилди.

БМТ таъкидлашича, одатда Туркманистонда қарзни тўламаслик жиноий иш қўзғатилишига олиб келмайди. Шикоят келиб чиққан тақдирда, қарздор ички ишлар идоралари томонидан сўроқ қилинади, ундан пулни қайтариб бериш мажбуриятини олганлиги тўғрисида квитанция олинади. Бундай ҳолда Нургелданинг хатти-ҳаракатлари фирибгарликка тегишли бўлган механизм аниқ эмас.

Turkmen.news журналистга ҳукм ҳақида фақат 2020 йил декабрида хабар берган, чунки унинг яқинларига у яқинлашиб келаётган амнистия доирасида озод қилинишига ваъда беришган. Аммо 12 декабрь куни амнистия амалга оширилди ва Халиков унга бўйсунмади.

«Жаноб Халиков устидан суд жараёни ва суд ҳукми энг кам адолат меъёрларига ва инсон ҳуқуқларига риоя этилишининг халқаро меъёрларига жавоб бермайди», дейилади БМТ мурожаатида ва «бу ишни бошқа мунтазам ва жиддий эркинлик бузилишлари контекстидан ташқарида кўриб чиқиш мумкин эмас» деб таъкидлайди. Туркманистондаги нутқ, шу сабабли бошқа мустақил журналистлар, инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари, фуқаролар фаоллари фактларни йиғиб, мамлакатда содир бўлаётган воқеалар тўғрисида хабар бериб туришади».

Бунга жавобан, Туркманистон расмийлари мустақил журналистни таъқиб қилиш хусусияти тўғрисида ҳеч қандай маълумот бўлмаган учта таклиф билан жавоб беришди.

“Нургелди Палванович Халиков 1994 йил 1 декабрда Ашхободда туғилган, миллати туркман, Туркманистон фуқароси, ишсиз, манзил бўйича рўйхатдан ўтган (маълумот олиб ташланган). Ашхободнинг Боғтёрлик туман судининг 2020 йил 15 сентябрдаги қарорига биноан жаноб Халиков Туркманистон Жиноят кодексининг 228-моддаси 2-қисми билан тўрт йилга озодликдан маҳрум этилди. Жаноб Халиков Лебап вилоят полиция бўлимининг ЛБ-Э / 12 муассасасида жазо муддатини ўтамоқда», — дея туркман томонининг жавобидан иқтибос келтирган газета.

Шундай қилиб, Туркманистон расмийлари, Туркманистондаги одатий амалиётга зид равишда, йигитни фирибгарликда айбланиб, «тўланмаган қарз» учун ҳукм қилиш сабабларини тушунтирмади.

Халқаро ташкилотлар мунтазам равишда Туркманистонни сўз эркинлиги деб номланган доимий ҳуқуқбузарларга тенглаштирадилар. Ушбу рейтингда Туркманистон Шимолий Корея, Эритрея, Хитой ва Эрон каби мамлакатларга рақиб.

Халқаро ташкилотлар Интернетни қаттиқ назорат қилиш, ижтимоий тармоқларни блокировка қилиш ва VPN фойдаланувчиларига босим ўтказиш учун Туркманистон Президенти Гурбангули Бердимуҳамедовни «Интернет душмани» деб аташди.

XS
SM
MD
LG