Ссылки доступа

Чегара можароси: Қирғизистон қурол бериш тўғрисидаги қонунни муҳокама қилмоқда (видео)


Қирғизистонда чегараолди ҳудудлари аҳолисига махсус тайёргарликдан сўнг қурол-яроғ олиб юриш ҳуқуқини берадиган қонун лойиҳаси жамоатчилик муҳокамасига тақдим этилди.

Қирғизистон Республикаси парламентининг бир гуруҳ депутатлари чегара комиссарлари тўғрисидаги қонунга ўзгартиришлар киритиш тўғрисида қонун лойиҳасини тайёрладилар. Парламент аъзолари «ваколатли фуқаролар»га қўшимча ҳуқуқ ва имтиёзлар берилиши керак, деб ҳисоблашади.

Ҳужжат муаллифларининг фикрига кўра, бундай ўзгаришлар мамлакатнинг ҳудудий яхлитлиги ва мустақиллигига тажовуз қилиш фактларини олдини олишга ёрдам беради ва чегара хавфсизлигини ҳимоя қилиш ёрдам беради.

«Чегара комиссарлари тўғрисида»ги қонун 2015 йилдан бери амал қилади. «Чегара комиссари» мақомига эга бўлган чегара ҳудудлари аҳолисини жалб қилиш орқали давлат яхлитлигини таъминлаш мақсадида қабул қилинган.

Бундай фуқаролар Чегара хизматини ахборот билан таъминлайди. Бугунги кунда мамлакатда 140 чегара комиссари хизмат қилмоқда. Сўнгги беш йил ичида улар орасида ярадорлар ва ҳалок бўлганлар бўлмаган.

Қонун ташаббускорларидан бири, СДПК фракциясидан Жўқорғ Кенгеси депутати Абдйваҳап Нурбоевнинг айтишича, бу ўзгаришлар чегара хизмати ходимларининг имкониятларини кенгайтиради:

- Йил давомида улар камида икки марта махсус тайёргарлик ва ҳарбий тайёргарликдан ўтишлари керак. Бундан ташқари, уларга ҳаёти ва тиббий ёрдам хавфсизлигини таъминлаш учун ўқотар қуролдан фойдаланиш ҳуқуқи ва давлат кафолатлари берилади. Апрель ойи охирида Боткен чегара можаросидан кейин биз чегарада кўнгиллилар тўғрисида қонун тайёрлай бошладик. Кейинчалик улар чегарачилар, бошқа ҳарбий хизматчилар билан маслаҳатлашиб, бундай фуқароларнинг ҳуқуқларини кенгайтириш зарурлиги тўғрисида хулосага келишди. Биз фуқароларга чегарачиларга маълумот ва бошқа ёрдамларни тақдим этишга ваколат бердик. Биз уларнинг ҳуқуқларини таълим ва ҳарбий тайёргарлик бўйича йилига камида икки марта кенгайтирдик. Улар минтақани яхши билишади. Сўнгги воқеаларда ҳудуд ва аҳолининг хусусиятларини билмаган ёш аскарлар ўлдирилди.

Ҳужжат муаллифларининг таъкидлашича, қонун лойиҳасида барча чегарадошлар қурол-яроғ олишлари ҳақида айтилмаган. У фақат қуролли можаро пайтида ва махсус танланган чегара комиссарларига керак бўлганда берилади. Депутат Нурбоев қуролларнинг ҳарбий қисмларда сақланишини таъкидлади:

- Чегара комиссарлари чегара аҳолиси орасидан танланади. Улар яхшилаб текширилади, тўлиқ назоратдан ўтади. Ҳар қандай можаро ёки қуролли тўқнашув юзага келган тақдирда, улар тўпланиб, чақирилади. Агар керак бўлса, қуроллар берилади. Чегара хизмати уларни йилига икки марта ўқитади.

Чегара комиссарларига қўшимча ҳуқуқ ва кафолатлар берадиган қонун лойиҳаси жамоатчилик муҳокамасига айланди. Ижтимоий тармоқларда баъзилар бундай ташаббусни қўллаб-қувватлайдилар, аммо бунинг оқибатлари ҳақида эслатганлар ҳам бор.

Ўзбекистон ва Тожикистон билан чегарадош Боткен вилоятида ҳар йили аниқланмаган чегара участкалари бўйича можаролар юзага келади. Одатда, сув ва яйловлар бўйича тортишувлар туфайли одамлар фақат кетмон ва тошлардан фойдаланадилар, аммо бу сафар томонлар бир-бирларига отишни бошлашди, бу эса бир неча ўнлаб одамларнинг ҳаётига зомин бўлди. Қирғизлар орасида 36 киши вафот этди, тожикистонлик йўқотиш, расмий маълумотларга кўра 19 кишини ташкил этди.

5 май куни Президент Садир Жапаров янги Конституцияни имзолаб, ўз мурожаатини халққа етказар экан, «биз мамлакат яхлитлигига таҳдид солувчи воқеаларга гувоҳ бўлдик» деб таъкидлади ва Қирғизистон армиясини ислоҳ қилиш бошланганини эълон қилди. Ушбу ўзгаришларнинг йўналишларидан бири чегарада халқ қўриқчиларини ташкил этиш бўлади.

XS
SM
MD
LG