Ссылки доступа

Конституциявий кенгаш Токаев ва Назарбоев ўртасидаги «ҳамкорлик»ни самарали деб ҳисоблайди


Президент ва элбаси (Қозоғистоннинг биринчи президенти) институтларининг бир вақтда ишлаши «самарали ва мақсадга мувофиқ» бўлиб чиқди, деди Қозоғистон Конституциявий Кенгаши раиси Қайрат Мами палаталарнинг қўшма йиғилишида.

Депутатларга тақдим этилган навбатдаги «конституциявий қонунийлик тўғрисидаги хабарда» Мамининг таъкидлашича, Президент Қосим-Жомарт Токаев ўзидан аввалги президент Нурсултон Назарбоевнинг йўлини давом эттирмоқда.

Унга кўра, икки давлат раҳбарларининг ҳамкорлиги коронавирус пандемиясининг қийин босқичи шароитида айниқса долзарб бўлиб қолди.

«Давлат раҳбарининг ҳаракатлари давлатчиликнинг янада прогрессив эволюцияси учун стратегия ва анъаналарга содиқлигини тасдиқлайди. Улар стратегик режалаштиришнинг асосий ҳужжатларида белгиланган», — деди Мами.

Унга кўра, январь ойида бўлиб ўтган парламент сайловлари, эпидемиологик вазиятнинг мураккаблигига қарамай, қонунларга «қатъий мувофиқ равишда» ўтказилди. Сайловлар 10 январь куни бўлиб ўтди, улар аввалгиларига ўхшаб, ЕХҲТ кузатувчилар миссияси томонидан эркин ва адолатли деб тан олинмади.

Шунингдек, Мамининг таъкидлашича, Конституциявий кенгаш президентнинг мурожаатига жавобан адвокатура ва юридик ёрдам тўғрисидаги қонунга киритилган зиддиятли ўзгартиришларни «Конституцияга зид бўлмаган» деб тан олди.

Адвокатлар қонун лойиҳасида давлат томонидан улар устидан назоратни кучайтириш ва уларни мустақилликдан маҳрум этиш истагини кўрдилар ва президентни вето қўйиб, қонун лойиҳасини парламентга қайтаришга чақирдилар.

Қозоғистон Конституциявий Кенгашининг саккиз аъзоси бор. Собиқ президент Нурсултон Назарбоев бир умрлик кенгаш аъзоси.

Назарбоевнинг узоқ йиллик ҳамкори, Олий суднинг собиқ бош судьяси ва собиқ бош прокурор Қайрат Мами 2017 йил декабридан бери Конституциявий кенгашга раҳбарлик қилмоқда. Конституциявий кенгашнинг ваколатларига, бошқа ваколатлар қаторида, низо юзага келган тақдирда, мамлакат Президенти, парламенти депутатлари сайловлари ва республика референдумини ўтказишнинг тўғрилиги тўғрисидаги қарор; парламент томонидан тасдиқланган қонунларни (президент имзолагунга қадар), шунингдек халқаро шартномаларни (ратификация қилинишдан олдин) уларнинг Конституцияга мувофиқлиги бўйича кўриб чиқиш киради.

1991 йилда Совет Иттифоқи қулашидан олдин ҳам Қозоғистонда ҳокимиятга келган Нурсултон Назарбоев 2019 йилда президентлик лавозимини тарк этди, аммо мамлакат ҳукуматига сезиларли таъсир кўрсатишга имкон берадиган ҳокимиятни сақлаб қолди. У Хавфсизлик Кенгашининг умрбод раиси ва ҳокимиятнинг «Нур Отан» партиясининг раҳбари бўлиб қолмоқда. Назарбоевга қонуний равишда “Элбаси” («миллат етакчиси») унвони берилган бўлиб, у унга ва унинг оиласига ҳар қандай таъқиб ва мол-мулк дахлсизлигидан кафолат беради.

Қозоғистонда вақти-вақти билан икки томонлама ҳокимият ва иккита таъсир марказлари — Акорда (президент маъмурияти шундай аталади) ва «кутубхона» (бу собиқ президент Назарбоевнинг идораси) ҳақида мунозаралар янгиланади. Баъзи экспертлар ҳокимият бутунлай Назарбоевнинг қўлида қолишига амин. Ўтган йили Қосим-Жомарт Токаев Россия оммавий ахборот воситаларига берган интервьюсида Қозоғистонда Нурсултон Назарбоевнинг «истеъфоси» дан кейин ўзига хос икки томонлама ҳокимият пайдо бўлди деган фикрни рад этди.

XS
SM
MD
LG