Ссылки доступа

Тожикистон ва Қирғизистон ўртасида тўртта шартнома имзоланди. Улар орасида чегарага оид ҳужжат йўқ (видео).


Эмомали Рахмон (справа) и Садыр Жапаров

Тожикистон ва Қирғизистон президентларининг 29 июнь куни Душанбедаги Миллатлар саройида бўлиб ўтган музокаралари олти соатдан кўпроқ давом этди.

Музокаралардан сўнг, Имомали Раҳмон журналистларга қирғизистонлик ҳамкасби билан келгуси даврда илгари умуман келишилган тожик-қирғиз давлат чегараси тўғрисидаги битимни имзолаш масаласини муҳокама қилганлигини айтди.

«Ҳужжат лойиҳасига кўра, давлат чегарасининг тахминан 520 километри тасвирланган. Бугунги кунга қадар яна 32 километрлик иш тартиби бўйича келишиб олинди», — деди Тожикистон раҳбари.

Имомали Раҳмоннинг таъкидлашича, чегара бўйича музокаралар жараёни 2002 йилда бошланган. «Сўнгги 20 йил ичида, умуман олганда, чегара чизиғини делимитация қилиш бўйича қўшма комиссиянинг 180 га яқин йиғилиши ва ишчи гуруҳларнинг йиғилишлари бўлиб ўтди», — деди у.

Тожикистон раҳбарининг таъкидлашича, улар Садир Жапаров билан шу йил апрель ойи охирида чегарада содир бўлган фожиали ҳодисани муҳокама қилдилар. «Бизнинг катта афсусимизга кўра, ҳар икки томондан ҳам одамлар ҳалок бўлди ва яраланди, аҳоли моддий ва маънавий зарар кўрди, халқларимиз ўртасидаги яхши қўшничилик тажрибаси жиддий зарар кўрди», деди Раҳмон. «Шунинг учун биз биринчи навбатда чегара ҳудудлари аҳолиси ўртасидаги ишончни қандай тиклаш ҳақида ўйлашимиз керак».

Садир Жапаровнинг журналистларга айтишича, музокаралар чоғида «қирғиз-тожик давлат чегарасини делимитация ва демаркация қилиш бўйича мазмунли фикр алмашиш» бўлиб ўтди ва ҳукуматлараро комиссиянинг Бишкек шаҳрида бўлиб ўтадиган 17-йиғилиши давомида самарали ишлашига умид билдирди.

«Томонлар чегараолди ҳудудларда хавфсизлик ва барқарорликни таъминлаш, маҳаллий аҳоли ўртасида этник адоват қўзғатишга қаратилган ҳар қандай бузғунчилик ҳаракатларини бостириш бўйича ишларни кучайтиришга келишиб олдилар. Қирғизистон томони юзага келиши мумкин бўлган низоларнинг олдини олиш учун чегараолди қишлоқларда яшовчи ҳар икки томоннинг оқсоқолларидан иборат Тинчликни сақлаш комиссиясини тузиш ташаббуси билан чиқди», — дея хабар беради Қирғизистон Президенти матбуот хизмати.

Музокаралар якунида Имомали Раҳмон ва Садир Жапаров қўшма баёнот имзоладилар, унда тожик-қирғиз алоқалари кўп асрлик тарихий алоқалар, умумий маданий ва маънавий қадриятларга асосланганлиги таъкидланди. «Давлат раҳбарлари дўстлик ва яхши қўшничилик ришталарини сақлаб қолиш учун ўзларининг юксак масъулиятини англаб, Тожикистон Республикаси ва Қирғизистон Республикаси ўртасидаги муносабатларни изчил ривожлантиришга қарор қилганликларини тасдиқладилар», дейилади ҳужжатда.

Имомали Раҳмон ва Садир Жапаров тожик-қирғиз чегарасида чегара зиддиятларининг пайдо бўлишига йўл қўймасликларини ва томонлар халқаро мажбуриятлар ва халқаро ҳуқуқ меъёрларига риоя қилишлари кераклигини таъкидладилар, ўзаро қабул қилинадиган шартларда конструктив мулоқот ўрнатиш ниятларини билдирдилар, икки томоннинг манфаатларини ҳисобга олган ҳолда ва юзага келадиган муаммоларни фақат тинчлик ва сиёсий-дипломатик усуллар билан ҳал қилишга келишилди.

Тожикистон ва Қирғизистон раҳбарлари сўнгги ҳафталарда Толибон радикал ҳаракати жангарилари фаоллашган Афғонистон шимолидаги вазиятни муҳокама қилдилар.

Имомали Раҳмон ва Садир Жапаров мамлакатлар ўртасида электр узатиш линияларини қуриш бўйича лойиҳаларни, шу жумладан Марказий Осиё — Жанубий Осиё минтақавий электр узатиш линиясини қуриш бўйича ҳамкорликни давом эттириш муҳимлигини таъкидладилар.

Қўшма баёнотда таъкидланишича, президентлар Қирғизистондаги тожиклар ва Тожикистондаги этник қирғизлар учун қулай яшаш шароитларини яратишга келишиб олган.

Делегацияларнинг музокаралари натижасида 4 та ҳужжат имзоланди, аммо улар орасида чегара бўйича келишувлар мавжуд эмас. Тожикистон Президенти матбуот хизматининг хабар беришича, Душанбе ва Бишкек ўртасида пенсия ва ижтимоий суғурта соҳасида ҳамкорлик тўғрисидаги битим, давлат хизмати соҳасида ҳамкорлик тўғрисидаги меморандум, ёшлар сиёсати соҳасида ҳамкорлик тўғрисидаги меморандум ва “Кабар” ва «Ховар» ахборот агентликлари ўртасида ҳамкорлик тўғрисида меморандумлар бор.

Эслатиб ўтамиз, Қирғизистон Республикаси раҳбари Садир Жапаровнинг Тожикистонга расмий ташрифи май ойининг биринчи ярмида бўлиб ўтиши керак эди, аммо 28-29 апрель кунлари тожик-қирғиз чегарасида содир бўлган қуролли можаро туфайли қолдирилган эди. Икки томондан ҳам ўнлаб одамлар ҳалок бўлди.

XS
SM
MD
LG