Ссылки доступа

OCCRP Pegasus жосуслари рўйхатига Қозоғистон президенти ва бош вазирини қўшди


20 июль куни Уюшган жиноятчилик ва коррупцияни ўрганиш маркази (ОCCRP) Пегасус (Pegasus) жосуслари рўйхатига Қозоғистон секторини қўшди. Унинг таркибига Қозоғистон Президенти Қосим-Жомарт Токаев, Бош вазир Асқар Мамин ва Олмаота ҳокими Бақитжан Сагинтаев кирган.

Дастлаб рўйхатда бешта исм бор эди — иккита журналист ва учта ижтимоий фаол, шу жумладан иккита чет эллик, аммо марказ «Қозоғистон рўйхатида» икки мингга яқин рақам мавжудлигини таъкидлади.

Пегасус лойиҳаси Исроилнинг NSO Group компанияси томонидан катта миқдордаги маълумотлар бузилишини текшириш учун 17 нодавлат ташкилот ва ўнлаб журналистларни бирлаштирди. Бу бутун дунё ҳукуматлари томонидан буюртма қилинган Пегасус жосуслик дастуридан фойдаланган ҳолда бузилган (ёки бузишга уринилган) телефон рақамларига тегишли. Лойиҳа 18 июль куни ошкор бўлган маълумотларни нашр этишни бошлади. Хабар қилинишича, ҳозирда ушбу рўйхатга Европа, Африка, Осиё ва Яқин Шарқ мамлакатларидан 14 нафар раҳбар, жумладан Франция президенти Эммануэл Макрон, Марокаш қироли Муҳаммад Сих ва Мексика президенти киради.

ОCCRP хабарларига кўра, асосан нуфузли шахслар «рақиб мамлакатлар» ёки «қизиқувчан қўшнилар»ни нишонга олган, аммо «Қозоғистоннинг амалдаги президенти, бош вазир ... ўз мамлакатлари томонидан танланган кўринади».

Марказдан берилган пресс-релизда Токаев «у ҳали ҳам режимнинг иккинчи рақами бўлганида сайланган» (Токаев 2013 йил октябридан 2019 йил мартигача Қозоғистон Сенатининг спикери бўлиб ишлаган, бу уни мамлакатнинг иккинчи шахсига айлантирган). Пресс-релизда шунингдек, Мамин ҳали ҳам Бош вазир ўринбосари лавозимида бўлганида нишонга олинганлиги кўрсатилган.

ОCCRP, шунингдек, «маълумотлардаги Қозоғистон рақамлари кластери ва Қозоғистон Пегасус дастуридан фойдаланаётганлиги тўғрисида илгари тарқатилган хабарларга асосланиб, Pegasus Project журналистлари, эҳтимол Қозоғистон давлати кузатув тизимининг фойдаланувчиси деган хулосага келишган».

«Рўйхатга киритилганлиги, бу одамларнинг телефонлари шубҳасиз бузилганлигини англатмайди, лекин ҳеч бўлмаганда улар NSO Group (Пегасус шпион дастурини ишлаб чиқарувчиси) мижози — эҳтимол Қозоғистон ҳукумати билан қизиққанлигини англатади», дейилади марказ ҳисоботда.

Қозоғистондан ташқари, терговчиларнинг фикрига кўра, NSO гуруҳининг ишлаб чиқилишидан Озарбайжон, Венгрия, Мексика, Баҳрайн, Ҳиндистон, Индонезия, Марокаш, Руанда, Того Республикаси, Саудия Арабистони ва Бирлашган Араб Амирликлари расмийлари фойдаланганлар. Жами мамлакатлар сони — 50 га яқин.

Пегасус одатдаги хабарлар ва дастурий таъминотни «янгилаш» орқали телефонларга кириб боришга қодир, сўнгра шахсий маълумотларни ўғирлаш, ёзишмалар жосуслиги, микрофонлар ва камераларни ёқиш функцияларига эга.

XS
SM
MD
LG