Ссылки доступа

БМТ Афғонистондаги толиблар даврида қатллар ва қирғинлар ҳақидаги маълумотларни муҳокама қилди


Мишель Бачелет

БМТнинг Инсон ҳуқуқлари бўйича олий комиссари Мишел Бачелет Афғонистонда ҳокимиятга қайтган Толибон томонидан содир этилган оғир жиноятлар ва қонунбузарликлар тўғрисида ишончли хабарлар борлигини айтди.

Бачелетнинг айтишича, Толибон жангарилари томонидан тинч фуқароларни судсиз қатл қилиш ҳақида маълумотлар бор. Шунингдек, болаларни қуролли гуруҳларга жалб қилиш, аёллар ҳуқуқларининг поймол этилиши ва толиблар фикрига қўшилмайдиганлар томонидан намойишларнинг чекланиши ҳақида хабарлар бор.

Сешанба куни Женевада Инсон ҳуқуқлари кенгаши олдида сўзлаган Мишел Бачелет, суддан ташқари қатллар ҳақида батафсил маълумот бермади, лекин, айниқса, журналистлар ва янги авлод жамоатчилиги қўрқуви каби афғон аёлларининг тақдиридан қўрқиш оқланишини таъкидлади.

«Афғонистонда турли этник ва диний озчиликларга нисбатан зўравонлик ва қасос олиш хавфи мавжуд. Толибон ҳукмронлиги даврида суиистеъмолликларнинг олдинги мисоллари ва сўнгги ойларда содир этилган қотиллик ва ҳужумлар ҳақидаги хабарларга асосланиб», — деди Бачелет. У Афғонистонда инсон ҳуқуқларини кузатувчи махсус механизм — орган яратишга чақирди ва аёллар ҳуқуқларини «асосий қизил чизиқ» деб атади.

Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг инсон ҳуқуқлари бўйича мустақил экспертлари қўшма баёнотида таъкидладики, Афғонистонда кўп одамлар «уйма-уй» юрган Толибон қўлидан жавоб олмаслик учун ҳозир яширинишга мажбур. «Тинтувлар, ҳибсга олишлар, таҳқирлаш, қўрқитиш, мулкни тортиб олиш, қасос олиш ҳаракатлари ҳақида ҳозирдан хабар берилмоқда», — дейди экспертлар.

Толибон ҳаракати Афғонистонни 2001 йилгача бошқарган пайтда ислом меъёрларининг қатъий версиясига (шариат) амал қилган. Толибон 15 августда, бошқа кўплаб шаҳар ва вилоятлар сингари, Кобул жангсиз қулагач, деярли бутун мамлакат устидан назорат ўрнатди.

Ўшандан бери исломий ҳаракат аъзолари ўзини тутиш, зўравонликдан қочиш, аёллар ва қизларнинг ҳуқуқларини кенгайтириш ва сўз эркинлигини таъминлашга тайёр эканликларига жаҳон ҳамжамиятини ишонтиришга ҳаракат қилмоқда.

Афғонистондан эса минглаб маҳаллий аҳоли қочишда давом этмоқда. Улардан баъзилари Ғарб ҳукуматлари билан ҳамкорлик учун қасос олинишидан қўрқишади. Охирги ўн кун ичида 50 мингга яқин чет элликлар ва афғонлар махсус эвакуация самолётлари билан Кобул аэропорти орқали учишди. Одамлар 31 августга қадар мамлакатни тарк этишга умид қилишади. Ҳозирча бу АҚШ президенти Жо Байден гапирган барча америкалик аскарларни Афғонистондан олиб чиқиш муддати. Толиблар аллақачон хорижий қўшинларни олиб чиқиш кечиктирилса, оқибатлари ҳақида огоҳлантирган.

XS
SM
MD
LG