Ссылки доступа

Душанбеда бўлиб ўтган КХШТ саммитида Жапаров Толибон билан мулоқот тарафдори бўлиб чиқди


Саммит ОДКБ в Душанбе, 16 сентября 2021 года

16 сентябрь куни Душанбеда Коллектив Хавфсизлик Шартномаси Ташкилоти (КХШТ) давлат раҳбарларининг учрашуви бўлиб ўтди. Саммитнинг асосий мавзуларидан бири Афғонистондаги вазият бўлди.

КХШТ Коллектив хавфсизлик кенгаши сессияси эрталаб соат 10 да бошланиб, тахминан 2,5 соат давом этди. Учрашув ёпиқ эшиклар ортида бўлиб ўтди. Унда Тожикистон, Қирғизистон, Қозоғистон президентлари, Арманистон бош вазири ва Россия ташқи ишлар вазири иштирок этди. Россия президенти Владимир Путин учрашувда онлайн форматида гапирди.

Қирғизистон Президенти Садир Жапаров КХШТ Коллектив Хавфсизлик Кенгаши йиғилиши чоғида Толибон билан «мамлакатдаги вазиятни иложи борича тезроқ барқарорлаштириш учун турли масалалар бўйича ҳамкорлик қилишнинг мумкин бўлган вариантларини» муҳокама қилиш зарурлигини айтди.

Жапаров қўшни республикада тинчлик тикланишига, шунингдек, «давлат тузилмасининг ушбу мамлакат халқи учун мақбул версияси билан» ҳукумат тузилишига умид билдирди.

Тожикистон раҳбари Имомали Раҳмон толибларни қаттиқ танқид қилиб, ҳаракатни ваъдаларини бажармаётганликда айблади.

«Толибон мамлакатдаги бошқа сиёсий кучлар ва этник гуруҳларнинг кенг иштироки билан инклюзив ҳукумат тузиш ҳақидаги олдинги ваъдаларидан воз кечишди ва ўз ҳаракатлари аъзолари бошчилигидаги ўрта асрларнинг шариат қонунларига асосланган исломий амирлик тузилишини эълон қилишди», — деди Раҳмон.

7 сентябрь куни Толибон муваққат ҳукумат тузилганини эълон қилди. Ҳукумат таркибида икки тожик ва бир ўзбек борлигини ҳисобга олсак, Толибон уни инклюзив деб атаган.

«Толибон эълон қилган муваққат ҳукумат таркиби сиёсий, этник ва лингвистик хилма-хилликни, шунингдек, гендер тенглигини ҳисобга олмайди. Бу шуни англатадики, яқин икки-уч йил ичида Афғонистонда экстремистик мафкуранинг тарқалиши кучаяди ва бу бузғунчи ғояларнинг қўшни минтақаларга тарқалиш эҳтимоли бир неча баробар ошади», — деди Имомали Раҳмон.

Тожикистон раҳбари Панжшерни мисол қилиб, ҳар куни Афғонистоннинг турли вилоятларидан олинган маълумотларга кўра, мамлакатдаги вазият ОАВда кўрсатилгандан кўра ёмонроқ эканини айтди. У Толибонни Панжшернинг озиқ-овқат ва бошқа муҳим маҳсулотларга киришини бутунлай тўсиб қўйганликда айблади. Раҳмонга кўра, БМТ, Халқаро Қизил Хоч ва бошқа халқаро гуманитар ташкилотлар Панжшерда ўз миссиясини амалга ошириш имкониятидан маҳрум.

Россиянинг Афғонистондаги вазият бўйича позицияси аниқ эмас. Владимир Путин КХШТ Коллектив хавфсизлик кенгаши йиғилишида видео ҳавола орқали гапирар экан, фақат иштирокчи давлатларни мудофаа ва сиёсий тайёргарликка чақирди. «КХШТнинг масъулият зонаси ва унга аъзо давлатларнинг ташқи чегараларидаги вазият нафақат беқарор, балки мамлакатларимиз хавфсизлиги учун ҳақиқатан ҳам кескин қийинчиликлар ва хавфларни келтириб чиқаради», деди Путин.

17 сентябрь, жума куни Душанбеда Шанхай ҳамкорлик ташкилотига аъзо давлатлар раҳбарларининг учрашуви бўлиб ўтади. Шунингдек, КХШТ ва ШҲТга аъзо давлатлар раҳбарлари билан Афғонистондаги вазият бўйича махсус учрашув режалаштирилган.

XS
SM
MD
LG