Дунёнинг 170 та давлатидаги хотин-қизлар ўрни баҳоланадиган ушбу глобал рейтингда Қирғизистон Республикаси 97-ўринда жойлашган. Рўйхатнинг қуйи қисмида Афғонистон, Сурия, Яман, Покистон, Ироқ ва бошқа давлатлар жойлашган.
Финляндия, Норвегия, Дания ва Люксембург аёллар учун энг хавфсиз мамлакатлар бўлиб чиқди.
WPC индекси Жоржтаун аёллар, тинчлик ва хавфсизлик институти ҳамда гендер, тинчлик ва хавфсизлик маркази томонидан Норвегия Ташқи ишлар вазирлиги кўмагида чоп этилади.
Аёллар ҳуқуқларига бағишланган подкаст муаллифи, феминист Бегим Замирбекова Қирғизистоннинг ушбу рейтингда хавфли давлатлар қаторига қўшилганини қуйидагича изоҳлади:
«Ҳисобот шуни кўрсатадики, бутун дунё бўйлаб аёллар хавфсизлиги билан боғлиқ вазият ёмонлашган. Ва пандемия бунга катта таъсир кўрсатди. Карантин даврида зўравонлик даражаси ошгани бир неча бор айтилган. Мамлакатимизга нисбатан қўпол муносабатда бўлиш даражаси бўйича статистик маълумотларнинг очиқ эълон қилиниши билан ажралиб турди. Худди шундай, масалан, Туркманистонда ҳам маълумот биздагидек мавжуд эмас. Иккинчидан, Айзода ва Бурулайнинг ўлдирилиши каби жиноий ишларнинг жазосиз қолиши ҳам ўз таъсирини ўтказди. Яъни, расмийлар етарлича саъй-ҳаракатларни амалга оширмаган. Албатта, биз бошқа давлатлардан фарқли ўлароқ, ҳақиқий аҳволни яширмаганимиз маъқул. Лекин зўравонликка қарши курашда зарар кўрилаётгани, айбдорларнинг жавобгарликдан қочиши ёмон. Мамлакатимизда «аёлнинг бўйнига шина осиб, уни камситиб қўйсангиз ҳам, бунинг учун ҳеч нарса олмайсиз» деган ишонч шаклланган. Шунинг учун вазиятни тузатишни [айбдорларни] жазолашдан бошлаш керак.
2021 йил бошидан бери Қирғизистонда оиладаги зўравонлик оқибатида бир неча аёллар ўлими ҳолатлари қайд этилган. 2020 йилда 21 нафар аёл бундай ҳолатлар қурбонига айланган.
Ҳуқуқ ҳимоячиси Азиза Абдирасулованинг айтишича, оиладаги зўравонлик аёлларни жиноятга ундамоқда:
- Қирғизистонда нафақат аёллар, балки эркаклар учун ҳам хавфли бўлиб бормоқда. Биз яқинда зўравонлик қурбонлари орасида аёллар ҳам, эркаклар ҳам бўлган ёпиқ муассасаларни кузатдик. Бундан ташқари, маҳбуслар орасида ўзини ҳимоя қилиб жиноят содир этганлар ҳам бор. Мен улардан бирини танидим: унинг биринчи эри билан ҳаёти яхши чиқмади ва у иккинчи марта турмушга чиқди. Аммо эрининг доимий зўравонлиги уни шу даражага олиб келдики, у охир-оқибат уни ўлдирди. Энди у суд қарорини кутмоқда.
Мутахассисларнинг фикрича, зўравонликка прогрессив миграция ҳам сабаб бўлиши мумкин. Доимий равишда яқинлари томонидан тазйиқ ва зўравонликка учраган аёллар чет элга кетишга мажбур бўлишади.
Шу билан бирга, Қирғизистон Республикаси Президенти Садир Жапаров 23 октябрь куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида мамлакатда гендер мувозанати бузилгани ҳақидаги фикрни рад этди:
- Худо кўрсатмасин. Аёллар биз билан жуда эркин. Сиз хоҳлаган нарсани қиласиз, ҳеч ким сизга ҳеч нарса демайди. Албатта, Вазирлар Маҳкамаси таркибида камчиликлар бор. Лекин биз аёлларни [бошқарувга] жалб қиламиз.
Айни пайтда ҳуқуқ-тартибот идораларининг 200 га яқин ходими зўравонликка учраган аёллар ва болаларга кўрсатилаётган хизматлар ва ёрдам сифатини ошириш бўйича ўқитилмоқда.
Бош прокуратура маълумотларига кўра, 2019 йилда 6145 та оилавий зўравонлик ҳолати қайд этилган бўлиб, уларнинг 90 фоизида аёллар жабрланувчига айланган. 2020 йилда коронавирус инфекцияси тарқалиши сабабли карантин даврида оиладаги зўравонлик ҳолатлари 62 фоизга ошган.