Ссылки доступа

Eurasianet журналисти Нукусда бўлганида ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан тўсиқларга дуч келди


Eurasianet журналисти Жоанна Лиллис Қорақалпоғистон пойтахти Нукусда бўлганида ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан тўсиқларга дуч келганини айтди.

Eurasianet журналисти Жоанна Лиллис Қорақалпоғистон пойтахти Нукусда камида 18 киши ҳалок бўлган ва 243 киши жароҳат олган воқеалардан бир кун ўтиб ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан тўсиқларга дуч келганини айтди.

Олмаотада яшовчи британиялик журналист Жоанна Лиллиснинг Озодликка айтишича, у норозилик намойишларининг эртасига, 3 июль куни эрталаб Тошкентдан Нукусга учган.

- Мен тўсиқсиз учиб келдим, онлайн чипта сотиб олдим. Аэропортда кўплаб ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари бор эди, улар дубулғаларда, автомат билан эди. Лекин мени ҳеч ким текширмади, дейди Жоанна Лиллис.

Журналистнинг айтишича, у келган пайтда Нукуснинг ўзида бошқа норозилик ва тартибсизликлар бўлмаган. Унинг сўзларига кўра, Қорақалпоғистон пойтахти кўчаларида кўплаб ҳуқуқ-тартибот ходимлари бўлган, транспорт йўллари ёпилган. Парламент ва ҳукумат бинолари жойлашган шаҳар маркази ҳам ёпилди. Кўчаларда одам кам эди - эҳтимол, кўпчилик уйда ўтиргандир, дейди журналист. Шаҳар марказидаги дўкон ва муассасалар ҳам ёпиқ бўлган.

Жоанна Лиллиснинг айтишича, у пойтахт ГУВД (шаҳар ички ишлар бошқармаси) яқинида ўз қариндошларини қидираётган катта оломонни кўрган. У улардан интервью олишга ва бир нечта фотосуратлар ва видеоларни олишга қарор қилган.

— Оломон ўртасида интервью бериб, суратга тушираётганимда фуқаролик кийимидаги бир киши ёнимга келиб, фото ва видеони ўчириб ташлашимни илтимос қилди. У менга ўз ҳужжатини кўрсатди, лекин бу одам қайси идорадан эканлигини кўришга улгурмадим. У қайси жасаддан келганини айтишдан бош тортди. У ўчиришни сўради холос. Мен унга Ўзбекистонда ишлаш учун рухсатномага эга журналист эканлигимни тушунтирдим ва ҳужжатини кўрсатишини сўрадим. У рад этди ва қўполлик билан мени материални ўчиришга мажбур қилди: "Йўқ, ўчиринг, бўлмаса телефонни бутунлай олиб қўяман", деди у. Мен ўчириб ташладим. Кейин мен гувоҳномамни кўрсатдим. Аммо кейин у мени полиция бўлимига олиб борди, - дейди Жоанна Лиллис.

Журналистнинг хабар беришича, полиция бўлимида унга ташриф мақсади ҳақида саволлар берилган.

“Улар мендан қандай келганимни сўрашди. Қозоғистон билан чегаралар ёпиқ, мен Тошкентдан учиб келдим. Келганимда Нукусда нима қилаётганимни сўрашди. Паспортимни, Ташқи ишлар вазирлиги аккредитациясини, бортга чиқиш талонимни суратга олишди. Улар мендан тартибсизликлар ҳақида қандай фикрда эканлигимни сўрашди. Мен [баҳо бериш] менинг ишим эмас, деб жавоб бердим. Менинг вазифам кўрсатишдир, дедим. Кейин қўйиб юборишди, ҳатто кечирим сўрашди. Узоқ вақт давомида телефонимни беришмади. Мен уни [сўроқ пайтида] олиб келишларини сўрадим, мен: “Ҳеч бўлмаганда столга қўйинг, шунда кўраман”, дедим. Улар рад этишди. Кейин, албатта, олиб келишди. "Кечирасиз, бундай бўлмаслиги керак эди" деди. Мени ушлаб келган кишига [ҳибсга олишнинг] ҳожати йўқлиги тушунтирилади, дешийди, дейди Жоанна Лиллис.

Eurasianet журналисти Нукусда норозилик намойишларидан сўнг кўрганлари ҳақида гапирар экан, полиция бўлими олдига йиғилганлар ўз яқинларини қидираётганини айтади.

Июль ойи бошида Қорақалпоғистон пойтахти Нукус ва вилоятнинг бошқа шаҳарларида аҳоли Конституциянинг Қорақалпоғистонни суверен мақомидан маҳрум қилиб, Ўзбекистон таркибидан чиқиш ҳуқуқини берувчи янги таҳририга қарши чиққани сабабли оммавий норозилик намойишлари бошланди.

Намойиш куч билан бостирилди. Намойишлар бўлиб ўтган кунларда президент Шавкат Мирзиёев автоном республикада фавқулодда ҳолат эълон қилди. Республикага Ўзбекистон Миллий гвардиясининг қўшимча кучлари киритилди, мобил алоқа ва интернет чекланди.

4 июль куни Ўзбекистон расмийлари 18 кишининг ўлгани, 516 кишининг ҳибсга олингани ҳақида хабар берган эди. Улардан 14 нафари тинч аҳоли ва 4 нафари ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари. Шу куни Ўзбекистон парламенти мамлакат Конституциясига ўзгартиришлар киритиш лойиҳасида Қорақалпоғистон суверенитети мақомини сақлаб қолиш тўғрисида расмий қарор қабул қилди.

Нукусдаги намойишлардан сўнг Ўзбекистон Бош прокуратураси “Ўзбекистон Республикаси конституциявий тузумига тажовуз” моддаси ва Жиноят кодексининг бошқа қатор моддалари бўйича иш қўзғатилганини маълум қилди. Ўша кунга қадар тинч аҳолининг ўлими ҳолатлари бўйича тергов ҳақида расмий баёнотлар олинган.

Европа Иттифоқи Ўзбекистонни “Қорақалпоғистондаги зўравонлик воқеаларини очиқ ва мустақил тергов қилишга” чақирди. Халқаро Amnesty International инсон ҳуқуқлари ташкилоти расмий Тошкентни намойишчиларга нисбатан куч қўллангани бўйича “холис, мустақил ва чуқур тергов” ўтказишга ва айбдорлар адолатли судланишини таъминлашга чақирди.

БМТ ва АҚШ ҳам ўз навбатида Тошкентни Қорақалпоғистондаги воқеалар юзасидан “тўлиқ ва ошкора” тергов ўтказишга чақирди.

XS
SM
MD
LG