Ссылки доступа

Олмаота суди ҳибсга олинган фаол Мамайни Лондон комиссияси аъзолари билан учрашишига рухсат бермади


Рўйхатдан ўтмаган Қозоғистон Демократик партияси етакчиси Жанболат Мамайга уй қамоғидаги чекловлар сабаб Олмаота суди Британия парламенти аъзолари билан учрашишни тақиқлади.

Бу ҳақда сешанба куни тушдан кейин Мамайнинг рафиқаси Инга Иманбай ўзининг Facebook саҳифасида маълум қилди.

Унинг сўзларига кўра, бугунги суд мажлисида адвокат судланувчини британиялик парламентарийлар ташаббуси билан январь воқеалари ҳолатларини ўрганиш бўйича комиссия аъзолари билан учрашиш таклифи билан чиққан. Бироқ судья Елена Кван уй қамоғида кўзда тутилган яқин қариндошлар ва адвокатлардан бошқа ҳеч ким билан мулоқот қилиш тақиқланганини асослаб, илтимосномани рад этди. Судда иштирок этган прокурор Еркен Баимагамбетов худди шундай чекловни келтириб, илтимоснома қаноатлантирилишига қарши чиқди.

Айбланувчининг адвокати Ернар Кенжебоев Озодлик радиосига берган изоҳида “Суд идораси” орқали юборилган ҳимоячининг ёзма аризасига жавобан суд дастлаб ижобий жавоб берганига эътибор қаратади. Бир неча кундан кейин ўз қарорини «такрорлаб» рад этди.

“Уй қамоғи” эҳтиёт чорасини қўллаш тўғрисидаги ажримда у уйдан ташқарига чиқа олмайди, судга боришдан ташқари, яқин қариндошлари ва адвокатларидан ташқари ҳеч ким билан мулоқот қила олмайди ва ҳоказо. Шуларни ҳисобга олиб, унга хорижлик меҳмонлар билан учрашиш тақиқланган. Лекин қизиғи, суд аввалига ёзма рухсат бериб, кейин тақиқлаб қўйган”, - дейди Ернар Кенжебаев.

Мамай яқин келажакда комиссия аъзолари билан учрашиш ҳуқуқига эга бўлмайди, чунки ҳимоячининг сўзларига кўра, илтимосноманинг рад этилиши биринчи инстанция суди босқичида шикоят қилиниши мумкин эмас.

2 ноябрь куни рўйхатдан ўтмаган Демократик партия етакчиси Жанболат Мамай Олмаотадаги тергов изоляторидан уй қамоғига озод қилинди. Бу британиялик парламентарийлар Қозоғистон томонидан 2022 йил январи давомида ва ундан кейин Мамай иши мисолида инсон ҳуқуқлари ва халқаро ҳуқуқнинг жиддий бузилиши ҳақидаги хабарларни текшириш ниятида экани маълум бўлган куннинг эртасига юз берди. Мамайнинг ҳимоясига кўра, унинг британиялик сиёсатчи ва ҳуқуқшунос Кеннет МакДоналд бошчилигидаги хорижий делегация вакиллари билан учрашуви жорий йилнинг 19 январига белгиланган эди. Маълум қилинишича, гуруҳ январь воқеалари қурбонлари, қурбонларнинг яқинлари ва журналистлар билан ҳам учрашишни режалаштирган.

Остона аввалроқ халқаро инсон ҳуқуқлари ташкилотларининг 2022 йил январь ойи бошидаги, расмий маълумотларга кўра, 219 нафар тинч аҳоли вакили ва 19 нафар хавфсизлик ходимининг ҳаётига зомин бўлган воқеалар юзасидан халқаро тергов ўтказиш ҳақидаги такрорий чақириқларини рад этган эди.

Ушбу ноҳукумат комиссияни тузиш ташаббускорлари Қозоғистоннинг бир гуруҳ фуқаролари номини ошкор этмаганини, улар мамлакатда “инсон ҳуқуқларининг бузилиши, сиёсий ҳибслар ва сиёсий таъқиблар сонининг кўпайишидан хавотирда” эканини билдиришмоқда. Лондонда жойлашган Биндманс юридик фирмаси шериги Тайяб Али 1 ноябрь куни бўлиб ўтган онлайн йиғилишда комиссия бошқа нарсалар қатори Мамай иши билан боғлиқ фактларни кўриб чиқиш ниятида эканлигини айтди.

Жанболат Мамайга нисбатан ишни кўриб чиқиш ноябрь ойида Олмаота шаҳрининг Бўстандиқ тумани 2-судида бошланган эди. Яқинда суд адвокатларнинг учрашувни офлайн режимда давом эттириш ҳақидаги илтимосини рад этганидан кейин жараён онлайн давом этди. Бу иш бўйича фаол “қасддан ёлғон маълумот тарқатиш”, “ҳокимият вакилини ҳақорат қилиш” ва “тинч йиғилишлар ташкил этиш ва ўтказиш тартибини бузиш”да айбланди. У саккиз ойга яқин тергов изоляторида ҳибсда ўтирди. Ноябрь ойи бошида Олмаота суди уни уй қамоғига озод қилди. Октябрь ойида "оммавий тартибсизликларни ташкил этиш" айблови енгилроқ - "тинч йиғилишларни ташкил этиш ва ўтказиш тартибини бузиш" га ўзгартирилди. Мамайга 2022 йил 4 январь куни Олмаотада минглаб одамлар йиғилган, сўнгра шаҳар марказига йўл олган “Алмати Арена” мажмуаси ёнидаги майдонда ўтказилган митинг муносабати билан “оммавий тартибсизликлар уюштирганликда” айбланган. Мамай ўзига қўйилган айбловларни рад этиб, тартибсизликларга алоқаси йўқлигини маълум қилди ва унинг таъқиб қилинишини сиёсий сабаблар билан боғлиқ деб атади.

Ўтган йил бошида Манғистау вилоятининг Жанаўзен шаҳридаги норозилик намойишлари ёқилғи нархи ошиши сабабли бошқа вилоятларга ҳам ёйилган эди. Бир қатор шаҳарларда оммавий намойишлар зўравонликларнинг авж олишига олиб келди. Президент Қасим-Жўмарт Тоқаев барча намойишчиларни «террорчилар» деб атади ва хавфсизлик кучларига ўлдириш ҳақида огоҳлантирмасдан отишни буюрганини очиқ эълон қилди. Ҳукуматга қарши намойишларни бостиришда ҳарбийлар ва полиция иштирок этди. Қозоғистон ҳукумати хавфсизлик кучлари қуролсиз намойишчиларга қарата ўт очмаганини таъкидламоқда. Уларнинг айтишича, хавфсизлик ходимлари “қуролланган бандитлар” ва “чет элда ўқитилган террорчилар”ни таъқиб қилган, аммо январь воқеаларида террорчилик гуруҳлари аъзолари иштирок этгани ҳақидаги даъволарни тасдиқловчи далиллар келтирилмаган.

XS
SM
MD
LG