Ссылки доступа

Қозоғистоннинг собиқ мудофаа вазири ўз ваколатини суиистеъмол қилишда айбланмоқда


Мурат Бектанов

Қозоғистоннинг собиқ мудофаа вазири Мурат Бектанов 2022 йил январида бўлиб ўтган намойишлар чоғида ноқонуний буйруқлар бериб, ҳарбий стратегик объектларни ҳимоясиз қолдирган.

Бу ҳақда бош прокурор Берик Асилов 2022 йил январида Қозоғистон шаҳарларида юз берган тўқнашувларни ўрганиш бўйича ҳисоботи чоғида маълум қилди. Кейин ҳукуматга қарши намойишлар тартибсизликларга айланди. 200 дан ортиқ одам ҳалок бўлди.

Бектанов жанговар вазиятда мансаб ваколатини суиистеъмол қилганликда айбланиб, қамоқда.

Бундан ташқари, Асиловнинг сўзларига кўра, ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари президент Қасим-Жўмарт Тоқаев қурол ишлатишга буйруқ бергунга қадар намойишчиларга қарата ўқ узишни бошлаган. Ҳарбий қуроллардан фойдаланиш биринчи марта 5 январь куни Тоқаев қароргоҳига қилинган ҳужумни қайтаришда қайд этилган бўлса, қурол ишлатиш ҳақидаги буйруқ 7 январда чиқарилган.

Бундан ташқари, Асиловнинг сўзларига кўра, бутун 2021 йил яширинча ижрочиларни радикал чораларни қўллашга тайёрлаган. Бош прокурор жиноят ишининг махфий материалларига таяниб, аниқ тафсилотларни ошкор этишдан бош тортди.

Бош прокуратура маълумотларига кўра, намойишлар чоғида ҳалок бўлганлар орасида 67 киши хуружларда гумон қилинмоқда, ҳалок бўлганларнинг 142 нафари тергов томонидан фавқулодда ҳолат ва аксилтеррор операцияси қоидаларини бузган деб топилган.

Энг кўп одам Олмаотада вафот этган – 151 киши. Қизилўрда шаҳрида 26 киши, Чимкентда 20 киши, Таразда 17 киши ҳалок бўлган.

Қозоғистон шаҳарларида тартибсизликлар ёқилғи нархи ошиши ортидан бошланган. Кейинчалик улар ҳукуматга қарши намойишларга айланди. Олмаотада қуролланган шахслар ҳокимлик бинолари ва давлат раҳбари қароргоҳини эгаллаб, ёқиб юборди. Тоқаев мамлакатда фавқулодда ҳолат эълон қилди, қисқа муддатга чет эл, шу жумладан Россия қўшинлари ҳам Қозоғистонга киритилди.

Бу тартибсизликлар ортида ким тургани ҳозирча номаълум. Тоқаев уларни уюштирганликда айрим хорижий кучларни айблади. Бир қанча юқори мартабали шахслар, жумладан, собиқ президент Нурсултон Назарбоевга яқин шахслар тартибсизликларга алоқадорликда айбланиб ҳибсга олинган.

Ўтган йилнинг 20 декабрь куни “Human Right Watch” халқаро инсон ҳуқуқлари ташкилоти баёнот чиқариб, унда Қозоғистон ҳукумати январь воқеалари, ҳалок бўлганларнинг оила аъзолари ва жароҳатланган юзлаб инсонлар устидан бир томонлама тергов олиб борганини таъкидлаган эди. Қозоғистон расмийлари бу баҳога қўшилмаган.

XS
SM
MD
LG